තෙල් අර්බුදය: තොග තිබියදීත් පෝලිම්! පාඩුව කාගේද? බර දරන්නේ කවුද?

තෙල් හිඟයක් නැතැයි ආණ්ඩුව කියයි. එහෙත් ඉන්ධන පිරවුම්හල් අසල පෝලිම්ය. රුපියල් බිලියන 41ක සහනාධාරයක් ගැන කියයි. එහෙත් පෞද්ගලික සැපයුම්කරුවන් සැපයුම් සීමා කරති. CPC ලාභ ලැබූ බවත් කියයි. එහෙත් ඇතැම් ඉන්ධන වර්ගවලින් පාඩු සිදුවන බවත් කියයි. එසේ නම් මේ අර්බුදයේ සැබෑ යථාර්ථය කුමක්ද?

2026 ඔක්තෝබර් මාසයේදී යළිත් මතු වූ ඉන්ධන අර්බුදය හුදෙක් ඉන්ධන හිඟයක් පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් පමණක් නොවේ. එය ආණ්ඩුවේ බලශක්ති කළමනාකරණය, පෞද්ගලික සැපයුම්කරුවන් සමඟ ඇති ගිවිසුම්, මිල තීරණය කිරීමේ ප්‍රතිපත්තිය සහ මහජන මුදල් පිළිබඳ වගවීම පරීක්ෂා කරන අර්බුදයකි.

තෙල් තිබේ නම් පෝලිම් හැදෙන්නේ ඇයි?...

CPC සභාපතිවරයා ඔක්තෝබර් 7 වැනිදා ප්‍රකාශ කළේ රටේ ඉන්ධන තොග ප්‍රමාණවත් බවත්, ඔක්තෝබර් මාසයේ අවශ්‍යතාවටත් වඩා ආනයන සූදානම් කර ඇති බවත්ය. තවත් ඉන්ධන නැව්ගත කිරීම් දෙකක් කඩිනම් කිරීමට ද පියවර ගෙන තිබූ බව වාර්තා විය.

එහෙත් පෞද්ගලික සමාගම් සැපයුම් අඩු කිරීම නිසා ඇතැම් ප්‍රදේශවල ඉන්ධන හිඟයක් සහ පෝලිම් ඇති වූ බව බලශක්ති අමාත්‍යවරයා සහ CPC සභාපතිවරයා ප්‍රකාශ කළහ.

CPC සභාපතිවරයා ඉදිරිපත් කළ සංඛ්‍යාලේඛන අනුව, ජනවාරි මාසයට සාපේක්ෂව Lanka IOC සමාගමේ දෛනික ඩීසල් සැපයුම 45%කින්ද, Sinopec සමාගමේ සැපයුම 66%කින්ද, RM Parks සමාගමේ සැපයුම 48%කින්ද අඩු වී තිබේ.

ඒ අනුව, CPC ආයතනයට තමන්ගේ සැපයුම් වැඩි කරමින් වෙළෙඳපොළේ ඇති හිඩැස පිරවීමට සිදු වී ඇත.

මෙහිදී ජනතාවට දැනගැනීමට අයිතියක් ඇති ප්‍රශ්නය වන්නේ රටේ තෙල් තොග ප්‍රමාණවත් නම්, ඒවා ජනතාව අතට අඛණ්ඩව පත් කිරීමට රජයට තිබෙන යාන්ත්‍රණය කුමක්ද යන්නයි.

තොග තිබීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නැත. ඒවා නිසි වේලාවට, නිසි ප්‍රමාණයෙන්, සාධාරණ මිලකට බෙදාහැරීම ද ආණ්ඩුවේ වගකීමකි.

පෞද්ගලික සමාගම්වලට සැපයුම් සීමා කිරීමට හැකි වුණේ ඇයි?...

ආණ්ඩුවේ ප්‍රකාශ අනුව, ජාත්‍යන්තර මිල ගණන් සහ ආනයන පිරිවැය ඉහළ යාම හමුවේ දේශීය මිල ගණන් යටතේ පාඩු සිදුවන බව පවසමින් පෞද්ගලික සැපයුම්කරුවන් ඉන්ධන නිකුත් කිරීම සීමා කර තිබේ.

එහෙත් මෙහි බරපතළ ප්‍රශ්නය වන්නේ රටේ බලශක්ති සැපයුමට සෘජුවම බලපාන සමාගම් සමඟ ගිවිසුම් ඇති කරගන්නා විට, හදිසි අවස්ථාවක මහජන සැපයුම ආරක්ෂා කිරීමට ප්‍රමාණවත් කොන්දේසි ඇතුළත් කර තිබුණේද යන්නයි.

අමාත්‍යවරයා පාර්ලිමේන්තුවේදී ප්‍රකාශ කර තිබුණේ පවතින ගිවිසුම් යටතේ සෑම පිරවුම්හලකටම නියමිත ප්‍රමාණයකින් ඉන්ධන නිකුත් කරන ලෙස සෘජු නියෝග දීමට රජයට සීමා පවතින බවයි. එහෙත් අවම ඉන්ධන තොග පවත්වා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් උපදෙස් නිකුත් කළ හැකි බව ද සඳහන් විය.

එසේ නම් ප්‍රශ්නය පැහැදිලිය.

රටේ ඉන්ධන වෙළෙඳපොළට පෞද්ගලික සමාගම් ගෙන්වීමට ආණ්ඩුවකට හැකි නම්, අර්බුදයකදී මහජන සැපයුම ආරක්ෂා වන බවට සහතිකයක් ලබා ගැනීමට නොහැකි වූයේ ඇයි?

මෙය අද ඇති වූ අර්බුදය පමණක් නොවේ. ගිවිසුම් සකස් කළ ආකාරය, නියාමන බලතල සහ රජයේ පෙර සූදානම පිළිබඳව ද විමර්ශනය කළ යුතු ප්‍රශ්නයකි.

CPC ලාභ ලැබුවා නම්, දැන් පාඩු කතාව මොකක්ද?....

CPC ආයතනය 2025 වසරේදී රුපියල් බිලියන 36ක පමණ ලාභයක් ලබා ඇති බවත්, 2026 වසරේ එතෙක් කාලය තුළ රුපියල් බිලියන 28ක පමණ ලාභයක් ලබා ඇති බවත් ජනාධිපතිවරයා විසින් ප්‍රකාශ කළ සංඛ්‍යා වාර්තා විය. CPSTL ආයතනයේ ලාභය රුපියල් බිලියන 3.5ක් පමණ බව ද සඳහන් විය.

එහෙත් CPC සභාපතිවරයාගේ ප්‍රකාශ අනුව, ඔටෝ ඩීසල්, සුපර් ඩීසල් සහ භූමිතෙල් වැනි ඉන්ධන වර්ගවලින් පාඩු සිදුවන අතර, පෙට්‍රල්, ගුවන් යානා ඉන්ධන සහ පිරිපහදු කටයුතු ඇතුළු වෙනත් අංශවල ආදායමෙන් එම පාඩු පියවා ගැනීමට සිදු වේ.

2026 අගෝස්තු මාසයට අදාළව මාධ්‍ය වාර්තා කළ ලීටරයක ඇස්තමේන්තුගත මිල වෙනසක් අනුව, ඔටෝ ඩීසල් ලීටරයකට රුපියල් 46.88ක පමණ පාඩුවක් ද, සුපර් ඩීසල් ලීටරයකට රුපියල් 30.59ක පමණ පාඩුවක් ද, භූමිතෙල් ලීටරයකට රුපියල් 13.51ක පමණ පාඩුවක් ද පෙන්වා තිබිණි. මේවා අවසන් විගණනය කළ ගිණුම් නොව, මිල හා පිරිවැය මත පදනම් වූ ඇස්තමේන්තු බව ද සැලකිල්ලට ගත යුතුය.

එබැවින් සමස්ත ආයතනික ලාභය සහ එක් එක් ඉන්ධන වර්ගයේ ලාභය හෝ පාඩුව එකම දෙයක් නොවේ.

නමුත් ජනතාවට සාධාරණව අසන්නට පුළුවන් ප්‍රශ්න කිහිපයක් තිබේ.

CPC හි සැබෑ ආනයන පිරිවැය කීයද? එක් එක් ඉන්ධන වර්ගය සඳහා මිල තීරණය කරන්නේ කෙසේද? පෞද්ගලික සමාගම්වල පිරිවැය වෙනස් වන්නේ ඇයි? පාඩු පියවන්නේ කවුද? ලාභ ලබන අවස්ථාවල එම ලාභය මහජනතාවට ලැබෙන ප්‍රතිලාභ මොනවාද?

සංඛ්‍යා ඉදිරිපත් කිරීම පමණක් නොව, ඒවාට අදාළ සම්පූර්ණ ගණන් හිලව් ජනතාවට හෙළි කිරීම ද ආණ්ඩුවේ වගකීමකි.

දිනකට කොපමණ ඉන්ධන අවශ්‍යද?.....

2024 වසරේ සියලු සැපයුම්කරුවන්ගේ ඉන්ධන අලෙවි දත්ත අනුව, දිනකට සාමාන්‍යයෙන් ඔටෝ ඩීසල් මෙට්‍රික් ටොන් 4,307ක් පමණ, සුපර් ඩීසල් ටොන් 118ක් පමණ සහ භූමිතෙල් ටොන් 369ක් පමණ අලෙවි වී තිබේ.

එම වසරේ මෙම ඉන්ධන වර්ග තුනේ දෛනික සාමාන්‍ය අලෙවිය එකතුව මෙට්‍රික් ටොන් 4,794ක් පමණ වේ.

2026 වසර සඳහා ඉදිරිපත් කර තිබූ ඉල්ලුම් පුරෝකථනයක් අනුව, එම ඉන්ධන වර්ග තුනේ දෛනික අවශ්‍යතාව ටොන් 4,115ක් පමණ වේ. මෙය 2026 වසරේ සැබෑ දෛනික අලෙවිය නොව, පුරෝකථනයක් බව පැහැදිලි කළ යුතුය.

මේවායින් පෙනෙන්නේ ඉන්ධන සැපයුම යනු දින කිහිපයකට තෙල් ගෙන්වා ගබඩා කිරීමේ සරල කටයුත්තක් නොවන බවයි. රටේ දෛනික පරිභෝජනය, නැව් පැමිණීම, ගබඩා ධාරිතාව, ප්‍රවාහනය සහ වෙළෙඳපොළ බෙදාහැරීම එකිනෙකට සම්බන්ධ කළමනාකරණ ක්‍රියාවලියකි. එබැවින් අද පෝලිම් ඇති වූ පසු පෞද්ගලික සමාගම්වලට දොස් පැවරීමෙන් පමණක් ආණ්ඩුවේ වගකීම අවසන් වන්නේ නැත.

රුපියල් බිලියන 41ක සහනාධාරය, ජනතාවට සහනයක්ද, අනාගත බරක්ද?..

ඉන්ධන මිල ඉහළ යාමෙන් ජනතාවට ඇතිවන බලපෑම අවම කිරීම සඳහා ආණ්ඩුව මාස තුනක කාලයක් වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 41කට ආසන්න සහනාධාරයක් ලබා දීමට සැලසුම් කර ඇති බව මාධ්‍ය වාර්තා කර තිබේ. ඇතැම් වාර්තා අනුව ඩීසල් සැපයුම්කරුවන්ට ලීටරයකට රුපියල් 70ක පමණ සහනාධාරයක් ලබා දීම ද එහි කොටසකි.

මෙහිදී වැදගත් කරුණක් පැහැදිලි කළ යුතුය. සහනාධාරයක් ලබා දීමෙන් අනිවාර්යයෙන්ම අලුත් බද්දක් පැනවෙනවා යැයි කිව නොහැක. එහෙත් එම මුදල රජයේ අයවැයෙන් දැරිය යුතු බැවින් එහි මූල්‍ය බරක් තිබේ.

එම බර පියවිය හැක්කේ බදු ආදායමෙන්, වෙනත් වියදම් කපා හැරීමෙන්, අයවැය වෙන්කිරීම් වෙනස් කිරීමෙන් හෝ ණය ගැනීමෙන් වැනි මාර්ගවලිනි. ඒ අනුව අද ලබා දෙන සහනයේ වියදම හෙට වෙනත් රාජ්‍ය සේවාවක අඩුවීමක් හෝ රාජ්‍ය මූල්‍ය පීඩනයක් ලෙස පෙනී සිටීමට ඉඩ තිබේ.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල ද ඉන්ධන ඇතුළු සහනාධාර අයවැය තුළ පැහැදිලිව සටහන් කර, රාජ්‍ය මූල්‍ය තිරසාරභාවය ආරක්ෂා කරමින් ක්‍රමානුකූලව කළමනාකරණය කිරීමේ වැදගත්කම පෙන්වා දී තිබේ.

එබැවින් ප්‍රශ්නය සහනාධාර ලබා දීම හොඳද නරකද යන්න පමණක් නොවේ.

මේ සහනාධාරයෙන් සැබෑවටම ප්‍රතිලාභ ලබන්නේ කවුද? එහි වියදම දරන්නේ කවුද? සහනාධාරය අවසන් වූ පසු මිල හා සැපයුම පවත්වා ගන්නේ කෙසේද?

අඩු ආදායම්ලාභී පවුලකට ලැබෙන ප්‍රතිලාභය සහ විශාල ඉන්ධන පරිභෝජනයක් ඇති අයෙකුට ලැබෙන ප්‍රතිලාභය එක සමාන නොවේ. ඒ නිසා සහනාධාරය වඩාත් අවශ්‍ය ජනතාවට ඉලක්කගතව ලබා දෙන ක්‍රමවේදයක් තිබිය යුතුය.

ආණ්ඩුව දැන් ජනතාවට පිළිතුරු දිය යුතුයි!..

අද අවශ්‍ය වන්නේ පෝලිම් නැති බව කියන මාධ්‍ය ප්‍රකාශ පමණක් නොවේ. ජනතාවට විශ්වාසය තැබිය හැකි, දත්ත මත පදනම් වූ විවෘත වැඩපිළිවෙළකි.

ඒ සඳහා ආණ්ඩුව විසින්,

🔹 දිනපතා ඉන්ධන තොග, දෛනික පරිභෝජනය සහ ඉදිරි නැව්ගත කිරීම් පිළිබඳ නිවැරදි දත්ත ප්‍රසිද්ධ කළ යුතුය.

🔹 CPC සහ පෞද්ගලික සැපයුම්කරුවන් අතර ඇති ගිවිසුම්වල මහජන සැපයුම සුරක්ෂිත කරන කොන්දේසි තිබේදැයි පරීක්ෂා කර, නීත්‍යනුකූලව ක්‍රියා කළ යුතුය.

🔹 ඉන්ධන මිල ගණනය කරන ක්‍රමවේදය, ආනයන පිරිවැය, බදු, ලාභ සහ පාඩු පිළිබඳ විනිවිදභාවයක් ඇති කළ යුතුය.

🔹 රුපියල් බිලියන 41ක සහනාධාරයේ මුදල් වෙන්කිරීම්, ප්‍රතිලාභ ලබන පාර්ශ්ව සහ සැබෑ වියදම පිළිබඳ වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කළ යුතුය.

🔹 සැපයුම් සීමා කිරීම් නිසා අසාධාරණ ලෙස ජනතාව පීඩාවට පත් වූයේ නම්, ඒ පිළිබඳ ස්වාධීන පරීක්ෂණයක් කළ යුතුය.

🔹 ඉන්ධන සැපයුම එක් ආයතනයක් හෝ සමාගම් කිහිපයක් මත අධික ලෙස රඳා නොපවතින ලෙස දිගුකාලීන සැලැස්මක් ඉදිරිපත් කළ යුතුය.

අවසානයේ ප්‍රශ්නය මෙයයි!...

හොරු අල්ලන බවට පොරොන්දු දුන් ආණ්ඩුවකින් ජනතාව බලාපොරොත්තු වන්නේ පැරණි පාලකයන්ගේ වැරදි හෙළි කිරීම පමණක් නොවේ. තමන්ගේ පාලන කාලයේදී රාජ්‍ය ආයතන කාර්යක්ෂමව පවත්වාගෙන යාමත්, මහජන මුදල් නිසි ලෙස භාවිත කිරීමත්, අර්බුදයක් ඇති වූ විට වගකීම භාර ගැනීමත් ජනතාව අපේක්ෂා කරති.

ජාත්‍යන්තර තෙල් මිල ඉහළ යාම ආණ්ඩුවකට සම්පූර්ණයෙන් පාලනය කළ නොහැකිය. නමුත් ඒ සඳහා පෙර සූදානම් වීම, ගිවිසුම් නිසි ලෙස සකස් කිරීම, තොග කළමනාකරණය, සැපයුම නියාමනය කිරීම සහ මහජන මුදල් පිළිබඳ විනිවිදභාවය පවත්වා ගැනීම ආණ්ඩුවේ වගකීමකි.

තෙල් තොග තිබෙනවා නම් ඒවා ජනතාවට ලැබිය යුතුය. සහනාධාර ලබා දෙනවා නම් එහි වියදම ජනතාවට පැහැදිලි කළ යුතුය. පෞද්ගලික සමාගම් සැපයුම් සීමා කරනවා නම් ගිවිසුම් හා නීතිමය බලතල ක්‍රියාත්මක වන්නේ කෙසේදැයි හෙළි කළ යුතුය.

ජනතාවට අවශ්‍ය වන්නේ තෙල් පෝලිම් නැති බව කියන ආණ්ඩුවක් නොවේ. තෙල් පෝලිම් ඇති නොවන ලෙස වැඩ කරන, වැරදුණු විට හේතු පැහැදිලි කරන, මහජන මුදල් සම්බන්ධයෙන් වගකියන ආණ්ඩුවකි.

දේශපාලන සටන් පාඨවලින් වාහන ධාවනය කළ නොහැක. ජනතාවට අවශ්‍ය වන්නේ ඉන්ධනයි. පැහැදිලි දත්තයි. වගවීමයි!

ජයලත්ගේ සුනිල් ගාමිණී ✍️