පොරොන්දු දී බලය ගත් පසු, නීතිය බාධාවක්ද?
මැතිවරණ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයේ සඳහන් ඇතැම් පොරොන්දු ආණ්ඩුවට ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය වුවත්, ඒවා ක්‍රියාත්මක කළ හැකිද යන්න ප්‍රශ්නයක් මේ වන විට මතු වී ඇති බව පෙනේ.
මෙය විපක්ෂ දේශපාලනඥයෙකුගේ ප්‍රකාශයක් නොවේ.
මෙය අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාවේ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් රංග දිසානායක මහතා පසුගිය 16 දින BMICH හිදී කළ ප්‍රකාශය තුළින් මතු කළ බරපතළ ප්‍රශ්නයකි. ඔහු NPP ආණ්ඩුවේ "පොහොසත් රටක් ලස්සන ජීවිතයක්" යන ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයේ කරුණු තුනක් විශේෂයෙන් සඳහන් කළේය.
01. සෑම දිස්ත්‍රික්කයකම දූෂණ විරෝධී විමර්ශන කාර්යාල( Anti-Corruption Investigation Offices) පිහිටුවීම.
02. විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි කිරීම.
03. නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුවෙන් ස්වාධීන රජයේ ප්‍රධාන අභිචෝදක කාර්යාල (Public Prosecutor) පිහිටුවීම.
අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාවේ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් රංග දිසානායක මහතා ගේ ප්‍රශ්නය වූයේ මේවා ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී පවතින නීතිමය හා ආයතනික සීමාවන් පිළිබඳවයි.
දිස්ත්‍රික් දූෂණ විමර්ශන කාර්යාල සඳහා දූෂණ විරෝධී පනතට (Anti-Corruption Act) සංශෝධනයක් අවශ්‍ය විය හැකි බවත්, විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි කළහොත් ජනාධිපතිවරයා සතු බලතල කොතැනට මාරු කරන්නේද යන්නත්, අභිචෝදක කාර්යාල (Public Prosecutor) කාර්යාලය, නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව (Attorney General’s Department) එක සමඟ කෙසේ සම්බන්ධ වන්නේද යන්නත් ඔහු ප්‍රශ්න කළේය.
එතකොට ප්‍රශ්නය මෙයයි.......
මේ නීතිමය හා ආයතනික සංකීර්ණතා ජාතික ජන බලවේගය, මැතිවරණයට පෙර දැන සිටියේ නැද්ද?
මේ ප්‍රතිපත්ති සකස් කළ පුද්ගලයන් ඒවා සකස් කළේ රටේ ව්‍යවස්ථාව, නීති පද්ධතිය, නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව, අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව වැනි ආයතන පිළිබඳ අවබෝධයක් නොමැතිව ද?
එසේ නොවේ නම්, මෙවැනි පොරොන්දු ජනතාව ඉදිරියේ තැබීමට පෙර ඒවා ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය නීතිමය හා ආයතනික සැලසුම් සකස් නොකළේ ඇයි?
මෙය අද ජනතාවට පිළිතුරු අවශ්‍ය ප්‍රශ්නයකි.
අභිචෝදක කාර්යාල ගැන නම් ආණ්ඩුව දැන සිටියේය....
මෙහි තවත් වැදගත් සාධකයක් තිබේ.
ජාතික ජන බලවේග ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයේම, නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුවෙන් එකෙන් ස්වාධීන Directorate of Public Prosecution එකක් සහ පළාත් උප කාර්යාල පිහිටුවීම යෝජනා කර තිබුණි.
ඉන් පසුව 2025 මැයි 7 දින කැබිනට් මණ්ඩලය නිල වශයෙන්ම සඳහන් කළේ, මෙය වත්මන් ආණ්ඩුවේ මැතිවරණ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයේ යෝජනාවක් බවයි.
ඒ සඳහා නව නීති සම්පාදනය කළ යුතුද, පවතින නීති සංශෝධනය කළ යුතුද යන්න සොයා බැලීමට ජනාධිපති නීතිඥ යසන්ත කෝදාගොඩ මහතාගේ සභාපතිත්වයෙන් විශේෂඥ කමිටුවක් පත් කිරීමටද කැබිනට් අනුමැතිය ලබා දී තිබුණි.
එසේ නම් අද “නීතිමය බාධා තිබෙනවා” යැයි ප්‍රකාශ කිරීමෙන් තවත් ප්‍රශ්නයක් මතු වේ. එසේ නම්, නීතිමය බාධා තිබෙන බව දැනගත්තේ පොරොන්දුව දුන් පසුවද?
නැත්නම් දැනගෙනම පොරොන්දුව දුන්නාද?
විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය ගැනත් එම ප්‍රශ්නයම......
විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි කිරීම සාමාන්‍ය පනතකින් කරන සරල කාර්යයක් නොවන බව කවුරුත් දනිති.
බලතල බෙදීම, නව ව්‍යවස්ථාමය ව්‍යුහය, ජනාධිපති සහ අගමැති අතර බලතල, පාර්ලිමේන්තුවේ භූමිකාව සහ අවශ්‍ය ව්‍යවස්ථාමය ක්‍රියාවලිය පිළිබඳව සවිස්තරාත්මක සැලැස්මක් අවශ්‍යය.
එහෙත් ප්‍රශ්නය එය නොවේ.
ප්‍රශ්නය වන්නේ එය දැන සිටියදීත් ජනතාව ඉදිරියේ එම පොරොන්දුව තැබුවේ නම්, බලය ලබාගත් පසු එය ක්‍රියාත්මක කිරීමට නිශ්චිත ක්‍රියාමාර්ග සහ කාලසටහන කොහේද යන්නයි.
2026 ජුනි මාසයේදී විකල්ප ප්‍රතිපත්ති කේන්ද්‍රය පෙන්වා දුන්නේ, විධායක ජනාධිපති ක්‍රමය අහෝසි කිරීම NPP ආණ්ඩුවේ පැහැදිලි මැතිවරණ පොරොන්දුවක් වුවද, ආණ්ඩුව එය එම අවස්ථාවේ ප්‍රමුඛතාවයක් නොවන බව පෙන්වා දී ඇති බවය. විකල්ප ප්‍රතිපත්ති කේන්ද්‍රය විසින් ජනතා වගවීම සම්බන්ධයෙන් ඒ ගැන විවේචනය කර තිබේ.
එම විවේචනය ආණ්ඩුවේ නිල ස්ථාවරය ලෙස නොව, විකල්ප ප්‍රතිපත්ති කේන්ද්‍රය විසින් ඉදිරිපත් කළ ඇගයීමක් ලෙස තේරුම් ගත යුතුය.
නමුත් ප්‍රශ්නය තවමත් එතැනම තිබේ.
ජනතාවට දුන් පොරොන්දුවේ වර්තමාන තත්ත්වය කුමක්ද?
ජනතාවගේ ඡන්දය යනු හිස් චෙක්පතක්ද?....
මැතිවරණයකදී පක්ෂයක් ජනතාව ඉදිරියේ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයක් ඉදිරිපත් කරයි.
ජනතාව එය කියවා, විශ්වාස කර, එහි සඳහන් වැඩපිළිවෙළ අනුව ඡන්දය ලබා දෙයි.
එම නිසා ආණ්ඩුව බලයට පත්වූ පසු,
“අපි පොරොන්දු දුන්නා. නමුත් දැන් ඒවා ක්‍රියාත්මක කිරීම අමාරුයි.”
කියා පමණක් පැවසීම ප්‍රමාණවත් නොවේ.
ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු දිය යුතුය.
බාධාව කුමක්ද?
එය හඳුනාගත්තේ කවදා ද?
මැතිවරණයට පෙර දැන සිටියාද?
දැන සිටියා නම් ජනතාවට පැහැදිලි නොකළේ ඇයි?
නීතිය වෙනස් කළ යුතු නම් එය වෙනස් කරන්නේ කවදාද?
ආයතනයක් පිහිටුවිය යුතු නම් එය පිහිටුවන්නේ කවදාද?
පොරොන්දුව අතහැර තිබේ නම් ඒ බව ජනතාවට නිල වශයෙන් කියන්නේ කවදාද?
මෙවැනි ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු නොදී “නීතිමය බාධා තිබෙනවා” යන වාක්‍යයෙන් කතාව අවසන් කළ නොහැක.
රැවටීමක්ද? එය තීරණය කිරීමට තවත් සාධක අවශ්‍යය....
මෙහිදී වචන භාවිතයේදීත් වගකීමක් තිබිය යුතුය.
“ජනතාව රැවටුවා” යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ පොරොන්දුව ඉටු කිරීමට නොහැකි බව දැන දැනම, ජනතාව නොමඟ යැවීමේ චේතනාවෙන් එය පොරොන්දු වූ බවයි.
එවැනි චේතනාවක් මේ වන විට ඇති තොරතුරු වලින් පමණක් තහවුරු කළ නොහැක. එහෙත් ඒ නිසා දේශපාලන වගවීමේ ප්‍රශ්නය අවසන් වන්නේද නැත.
ඒ වෙනුවට ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුවෙන් ඇසිය යුතු වඩාත් බරපතළ ප්‍රශ්නය මෙයයි,
ඔබ ජනතාවගෙන් ජනවරම ඉල්ලන විට පොරොන්දු වූ දේ ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය නීතිමය හා ආයතනික සැලසුම ඔබ සතුව තිබුණේද?
එයට පිළිතුර “නැහැ” නම්, එය ප්‍රතිපත්ති සකස් කළ ආකාරය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකි.
පිළිතුර “ඔව්” නම්, එම සැලැස්ම ක්‍රියාත්මක නොවන්නේ ඇයි? යන්න පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකි.
ජනතාවට අවශ්‍ය වන්නේ නිදහසට කරුණු නොව, කාලසටහනකි.....
අභිචෝදක කාර්යාලය පිළිබඳව ආණ්ඩුව අවම වශයෙන් ක්‍රියාමාර්ගයක් ගෙන තිබෙන බව සත්‍යය. එනම් විශේෂඥ කමිටුවක් පත් කර තිබේ. නමුත් 2026 වන විටත් එහි ප්‍රගතිය පිළිබඳ ප්‍රශ්න පවතින බව විකල්ප ප්‍රතිපත්ති කේන්ද්‍රය සඳහන් කර තිබේ.
එසේම 2026 ජූලි මාසයේ වාර්තාවකට අනුව, Attorney General සම්බන්ධ පැමිණිලි විමර්ශනය කිරීම සඳහා යෝජිත Special Parliamentary Ombudsman පත් කිරීමද Public Prosecutor කාර්යාලය පිහිටුවීම පිළිබඳ නිර්දේශ ලැබෙන තෙක් ප්‍රමාද වී තිබූ බව වාර්තා විය.
ඒ නිසා දැන් ජනතාව ඉදිරියේ තිබිය යුත්තේ තවත් පොරොන්දු නොවේ.ක්‍රියාමාර්ගයයි.
කාලසටහනයි. වගවීමයි.
ප්‍රශ්නය ඉතා සරලය....
මැතිවරණ වේදිකාවේදී, “අපි කරනවා”
කියා ජනතාවගෙන් ඡන්දය ඉල්ලා සිටීම පහසුය.
නමුත් බලය ලැබුණු පසු, “නීතිය අමාරුයි… ආයතනික බාධා තිබෙනවා… බලතල මාරු කරන්නේ කොහොමද දන්නේ නැහැ…”
කියා ප්‍රශ්නය අවසන් කළ නොහැක.
නීතිය බාධාවක් නම් නීතිය වෙනස් කිරීමට පියවර ගන්න. ආයතනික ව්‍යුහය බාධාවක් නම් නව ව්‍යුහය සකස් කරන්න. ව්‍යවස්ථාව බාධාවක් නම් ව්‍යවස්ථාමය ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කරන්න.
කාලය අවශ්‍ය නම් ජනතාවට නිශ්චිත කාලසටහනක් දෙන්න. පොරොන්දුව වෙනස් කරන්නේ නම් ඒ බව විවෘතව කියන්න.
එසේ නොකර, “අපිට බැහැ”කියා ජනතාවගේ ඡන්දයෙන් ලබාගත් ජනවරම පිටුපසට දමා තැබීම නම්, එය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වගවීම පිළිබඳ බරපතළ ප්‍රශ්නයක් බවට පත්වේ.
ජනතාව ඡන්දය දෙන්නේ හිස් පොරොන්දුවලට නොවේ.
ජනතාව ඡන්දය දෙන්නේ පොරොන්දු වූ වෙනස ක්‍රියාත්මක කරනු ඇතැයි යන විශ්වාසයෙනි.
ඒ නිසා අද ආණ්ඩුවෙන් ජනතාව ඇසිය යුතු එකම දෙය වන්නේ,
“පොරොන්දුව දුන්නේ කවදාද?” නොව “ඉටු කරන්නේ කවදාද?” යන්නයි.
ජයලත්ගේ සුනිල් ගාමිණී ✍️
