දේශපාලනය යනු හුදු "සදාචාරාත්මක " තේරීමක්ද ?
ලංකාවේදී බොහෝ දේ සාකච්ඡාවට ගැනෙන්නේ හා එම සාකච්ඡා දිශානති වන්නේ උඩු යටිකුරු කරමිනි. මේ දිනවල, ජනතා නැගිටීමකදී ප්රචන්ඩත්වය යම් දුරකට මතුවීම සාධාරණ සහ නො වැලැක්විය හැකි බවද, එහෙත් මනුෂ්ය ඝාතන අනුමත කළ නො හැකි බවද යන අදහස සාකච්ඡා කේන්ද්රය තුළ උඩ දමමින් තිබේ.
මෙලෙස "අරගලය" සම්බන්ධයෙන් නැවත මතුවී ඇති කතිකාව, හුදෙක් සදාචාරාත්මක ක්රියාකාරකම් හා ඒවායේ සීමාවන් පිළිබඳවවූ සාකච්ඡාවකට ලඝු වනු දක්නට ලැබෙන නිසා අත්යාවශ්ය කෙටි සටහනක් තැබීමට සිත්විය.
මා ප්රශ්න කරන්නේ, අරගලය සමයේ සිදුවූ සිදුවීමකට ලබාදුන් නඩු තීන්දුව සම්බන්ධයෙන් මතුවී ඇති ගැටලුව "ආචාරධාර්මික අභියෝගයක්" යන්නට වඩා, සැබවින්ම "බුද්ධිමය සහ සංවිධානාත්මක අභියෝගයක්" ලෙස අප දැකිය යුතු නොවේද ? යන්නයි. අප හුදෙක් " ජනතා නැගිටීම් " පමණක් උත්කර්ෂයට නංවන්නේ නම්, මේ අර්බුදයේ පැටලීම මග හැරිය නොහැකි යැයි මම සිතමි. මා සිතන්නේ හා සාකච්ඡාවට ලක්කරන්නට උත්සාහ කරන්නේ හා මෙම සාකච්ඡාව යොමුවිය යුතු දිශානතිය ලෙස සිතන්නේ එයයි.
දේශපාලනය, "උපායමාර්ගික බුද්ධියක්" .....
මේ පිළිබඳව ඔබගේ නිරීක්ෂණය ඉතා නිවැරදිය විය යුතු අතර, එම ස්ථාවරය හරියටම ඔබගේ දේශපාලන දර්ශනයේ හරය ස්පර්ශ කරනු ඇත. මා පවසන්නේ, දේශපාලනය යනු හුදු "සදාචාරාත්මක තේරීමක්" යන තැනින් නතර නොවිය යුතු බවත්, එය "උපායමාර්ගික බුද්ධියක්" (Strategic Intelligence) අවශ්ය කරන ක්රියාවක් බවත්ය. මේ අදහස ඉසබෙලා ගාරෝ (Isabelle Garo) වැන්නියකගේ චින්තනය ඇසුරින් ශක්තිමත් කළ හැකිය. "සිදුවීම්වාදයට"
(Event-ism) එරෙහි ගාරෝගේ විවේචනය මේ අතරින් ප්රමුඛ වේ.
බොහෝ පශ්චාත් මාක්ස්වාදී දාර්ශනිකයන් (උදාහරණ ලෙස ඇලයින් බදියු වැන්නන්) විප්ලවය දකින්නේ කිසිවෙකුත් බලාපොරොත්තු නොවන මොහොතක සිදුවන "ආශ්චර්යමත් සිදුවීමක්" ලෙසයි. ගාරෝ මෙය දැඩි ලෙස විවේචනය කරයි. ඇයගේ අදහස නම් අප හුදෙක් "ජනතා නැගිටීම්" පමණක් උත්කර්ෂයට නංවන්නේ නම්, එයින් සිදුවන්නේ, එම නැගිටීම අවසන්වූ පසු කුමක් කරන්නේද යන ප්රශ්නය අපට මගහැරී යාමක් බවයි. ඇයට අනුව, ජනතා නැගිටීමක් යනු "අවසානය" නොව, දීර්ඝ දේශපාලන ක්රියාවලියක එක් "ක්ෂණයක්" පමණි යන්නයි.
ජනතා නැගිටීම රාජ්ය ගොදුරක් වන්නේ.....
මෙම "බුද්ධිමය අභියෝගය" ගාරෝ හඳුන්වන්නේ "සන්ධිස්ථානීය විශ්ලේෂණය"
(Analysis of the Conjuncture) ලෙසයි. විප්ලවයක් සාර්ථක වීමට නම්, එම මොහොතේ පවතින ආර්ථික, සමාජීය සහ දේශපාලන බල තුලනයන් බුද්ධිමය ලෙස වටහා ගත යුතුය. "උපායමාර්ගයක්" යනු වියුක්ත සිද්ධාන්තයක් නොව, පවතින සැබෑ තත්වයන් සහ බලවේග අතර පරස්පරතා හඳුනාගෙන ඒවා මැදිහත් කරවීමයි.(Communisme et stratégie) මෙය සංවිධානාත්මක වීම පිළිබඳවවූ අභියෝගයකි. ජනතා නැගිටීමක් සංවිධානාත්මක නොවන විට එය රාජ්ය මර්දනයට ඉතා පහසුවෙන් ගොදුරුවේ.
ගාරෝ පවසන පරිදි සංවිධානය (Organization) යනු හුදු නිලධාරිවාදයක් නොව, එය සාමූහික බුද්ධිය ක්රියාවට නංවන සහ ජනතාව ආරක්ෂා කරන "මෙවලමකි". 2022 අරගලය තුළ තිබූ ප්රධානතම අඩුව වූයේ මෙම සංවිධානාත්මක "මධ්යගත දේශපාලන ව්යුහයක් " (Political Mediation) නොමැති වීමයි. සදාචාරයෙන් උපායමාර්ගයට (From Ethics to Strategy) අප අපගේ සිතීමේ නිම්වලලු පුලුල් කළ යුත්තේ මේ නිසාය.
"අප කැපකිරීම් කළ යුතුයි" යන සදාචාරාත්මක ස්ථාවරය වෙනුවට "අප ජයග්රහණය කරන්නේ කෙසේද?" යන උපායමාර්ගික ස්ථාවරයට අප මාරු විය යුතුය. ගාරෝට අනුව, මර්දනයට මුහුණ දීමට ඇති එකම මාර්ගය වන්නේ දේශපාලනය හුදු " සිදුවීම් " වෙනුවට, "වැඩපිළිවෙලක්" ලෙස ගොඩ නැගීමයි.
කොමියුනිස්ට්වාදය මෙවලමක් පමණි.....
ඇගේ කෘතිවලින් උපුටා ගත හැකි ප්රධාන අදහස් කිහිපයක් මෙසේය. "කොමියුනිස්ට්වාදය යනු ළඟා විය යුතු ඉලක්කයක් නොව, වර්තමාන තත්ත්වය වෙනස් කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා උපායමාර්ගික මෙවලමකි." යනුවෙන් ඇය පවසයි. තවදුරටත් "දේශපාලන ක්රියාව හුදු සදාචාරාත්මක විරෝධතාවයකට (Moral Protest) ලඝු කළ නොහැක. එය සැමවිටම සමාජය ප්රතිසංවිධානය කිරීමේ සාමූහික වැඩපිළිවෙලක් සමඟ බැඳී තිබිය යුතුයයි." ඇය පවසයි.
ලංකාවේ අරගලය වැනි නැගිටීම් "උත්කර්ෂයට" පමණක් නැංවීමෙන් අපට එම අත්දැකීමෙන් උගත හැකි පාඩම් මගහැරේ. අපට මුහුණ දීමට සිදුව ඇත්තේ "අපව පාලනය කරන ව්යුහයන්ට වඩා, අප බුද්ධිමත් සහ සංවිධානාත්මක වන්නේ කෙසේද ?" යන අභියෝගයට මුහුන දීමටය. එය එසේ නොවන තාක්කල්, ජනතා නැගිටීම් යනු පාලක පන්තියට තාවකාලික තැතිගැන්මක් පමණක් ලබා දෙන, නමුත් අවසානයේ එම පද්ධතියම තවදුරටත් පවත්වා ගැනීමට ඉඩ සලසන "සංදර්ශන" බවට පත් විය හැකිය. මෙම උපායමාර්ගික සංවිධානයන් (Strategic Organization) ගොඩනැගීම පිළිබඳව සහ ඒ සඳහා පවතින බාධක මොනවාදැයි අප ගැඔුරින් සාකච්ඡාවට ලක්කල යුතුය.
✍️සමන්ත හිත්තැටියගේ